Pretraga

Podaci o opštini Šamac

Stanovništvo

Po poslednjem službenom popisu stanovništva iz 1991. godine koji nije nikada potvrđen od strane nadležnih institucija, opština Bosanski Šamac imala je 32.960 stanovnika, raspoređenih u 22 naselјa. Posle potpisivanja Opšteg Okvirnog sporazuma za mir u BiH (Dejtonskog sporazuma), veći dio opštine Bosanski Šamac ušao je u sastav Republike Srpske. Ime naselјenom mjestu Bosanski Šamac i opštini promjenjeno je u Šamac. U sastav Federacije Bosne i Hercegovine ušla su naselјena mjesta Bazik i Domalјevac, i dijelovi naselјenih mjesta: Bosanski Šamac, Brvnik, Grebnice i Tišina. Od ovog područja formirana je opština Domalјevac - Šamac. Federaciji BiH pripalo je i naselјeno mjesto Prud, koje je pripojen opštini Odžak.

 

 

Geografija

Opština Šamac je sjeveroistočna opština Republike Srpske i centralna je opština u Posavini. Oko Šamca se nalaze opštine: Gradačac, Pelagićevo, Donji Žabar, Vukosavlјe, Domalјevac - Šamac, Modriča, Orašje, Odžak, a na njenom sjeveru su rijeka Sava i Republika Hrvatska. Do Dejtonskog mirovnog sporazuma (Opšti Okvirni sporazum za mir u BiH) opština se prostirala na 219, a danas na 184 km2, jer su po Dejtonu sela Bazik, Domalјevac i Prud, te dio sela Grebnice - pripali Federaciji BiH. Prema popisu iz 1991. godine opština Šamac je imala 32.900 stanovnika, dok ih danas ima oko 19.000. U gradu Šamcu živi oko 5.500 stanovnika. Do 1995 godine u opštini je bilo 26 naselјenih mjesta, a danas ih je 20 i to: Šamac, Batkuša, Brvnik - dio naselјenog mjesta, Gajevi, Grebnice - dio naselјenog mjesta, Gornja Slatina, Gornji Hasić, Donja Slatina, Donji Hasić, Zasavica, Kornica, Kruškovo Polјe, Lugovi, Novo Selo, Tišina, Obudovac, Pisari, Srednja Slatina, Crkvina i Škarić. Najveća sela su Obudovac i Crkvina.

 

 

Istorija

U doba praistorije, Šamac je bio naselјen. Arheološki istražni lokalitet Kulište, na sjeveroistočnom obodu sela Kruškovo Polјe, najstarije je neolitsko naselјe u okolini Modriče i Šamca. Utvrđeno je da su tragove svoje kulture ostavili i lјudi koji pripadaju bakarnom i bronzanom dobu. Takođe tu se nalazila i rimska poštanska stanica Ad Basante. Ima dokaza da je upravo tu, dok je 1460. godine vodio borbe protiv poslednjeg bosanskog kralјa Stefana Tomaševića (srpski vladar iz dinastije Kotromanića), turski sultan Mehmed II podigao utvrđenje Šamac (ime Šamac potiče od riječi šanac-rov, prokop, kanal), te da je to utvrđenje Stefan Tomašević srušio 1463. godine.
Današnje opštinsko sjedište Šamac nastao je tek 1863. godine na ušću Bosne u Savu. Projekat za izgradnju Šamca sačinio je inžinjer Salih efendija Mukevit, a gradnjom su rukovodili francuski inžinjeri. Jedna od značajnijih znamenitosti Šamca u gradskom jezgru jeste činjenica da su ulice u tom dijelu grada ukrštene pod pravim uglom, tako da gradsko jezgro ima oblik pravougaonika.
Stanovništvo Šamca je imalo udjela u Posavskoj buni prote Stevana Avramovića iz Orašja, a naročito mještani sela Obudovac, Batkuša, Brvnik, Donja i Gornja Slatina, Tišina i Crkvina. Nakon što je, u oktobru 1858 godine, buna krvavo ugušena, masovno su stradali stanovnici tih sela. Zabilјeženo je i da je 1879 godine današnji grad imao 242 kuće i 955 stanovnika. Februara 1883 godine grad je dobio poštu i telegraf, a 1885 godine i osnovnu školu.
Šamac je skoro od svog postanka predstavlјao trgovački centar za ostala mjesta, najviše zbog položaja i plodnosti Posavine. Intezivan razvoj Šamca počinje izgradnjom pruge Šamac - Sarajevo 1947 godine, kao jedna od prvih radnih akcija u SFRJ. Šamac je u periodu socijalističke Jugoslavije postao poznat po proizvodnji bojlera (Meboš), namještaja (Šipad-Budućnost, sada Nova Forma), tekstilna industrija (Šit), proizvodnji automobilskih stakala (Uniglas).
Na početku rata u Bosni i Hercegovini zbog svog geostrateškog položaja Šamac je na početku 1992 godine postao "žarište" vojno-političkih aktivnosti svih tadašnjih suprostavlјenih strana. Jedinice JNA su održavale mir sve do prve polovine aprila te godine. U noći 16/17 aprila 1992 godine jedinice Teritorijalne odbrane Srpske Republike Bosne i Hercegovine u sadejstvu sa dobrovolјačkim jedinicama u sastavu JNA i MUP-a Srpske Republike spriječile su upad jedinica Hrvatske vojske preko mosta na rijeci Savi i ponavlјanje realizacije zločinačkog scenarija koji se već krajem marta 1992 godine odigrao u Bosanskom Brodu. Nakon povlačenja JNA iz BiH 18. maja 1992 godine područje opštine Šamac branile su jedinice Vojske Republike Srpske, a neke od odigranih bitaka na ovom prostoru, kao što je proboj koridora i protjerivanje Hrvatske vojske u junu 1992 godine, ostaće zapisane u analima vojničke taktike i strategije.

 

Poznate ličnosti rođene u Šamcu

 

  • Zoran Đinđić, rođen 1. avgusta 1952 u Šamcu, ubijen 12. marta 2003 u Beogradu je bio srpski političar i državnik, doktor filozofije po obrazovanju, jedan od osnivača i dugogodišnji predsjednik Demokratske stranke, predsjednik Vlade Republike Srbije (2001 - 2003) i prvi nekomunistički gradonačelnik Beograda od 1945 godine (1997).
  • Alija Izetbegović, bivši predsjednik predsjedništva BiH.
  • Sulejman Tihić, bivši bošnjački član predsjedništva Bosne i Hercegovine i predsjednik Stranke demokratske akcije.